IQ (بهره هوشی) چیست؟
بهره هوشی، یا IQ، نمرهای است که عملکرد یک فرد را در مجموعهای از آزمونهای استدلال در مقایسه با بقیه جمعیت خلاصه میکند. نمیسنجد چقدر میدانید، بلکه میسنجد مسئلههای تازه را چطور حل میکنید.
از کجا آمده
نخستین آزمونهای هوش مدرن را آلفرد بینه در سال 1905 در فرانسه ساخت تا مشخص کند کدام دانشآموزان به حمایت نیاز دارند. کمی بعد، روانشناسی به نام ویلیام اشترن پیشنهاد کرد «سن عقلی» بر سن واقعی تقسیم و در صد ضرب شود: واژه «بهره» (quotient، همان Q در IQ) از همینجا میآید.
امروز دیگر اینگونه محاسبه نمیشود. از زمان کارهای دیوید وکسلر، IQ انحرافی به کار میرود: نتیجه شما با نتیجه افراد همان جمعیت مقایسه و روی مقیاسی بیان میشود که در آن 100 میانگین است.
چه چیزی را میسنجد
آزمونهای IQ چند نوع تکلیف را با هم ترکیب میکنند: کامل کردن دنبالهها و ماتریسها، یافتن قیاسها، استدلال با اعداد و واژهها، چرخاندن ذهنی شکلها و نگه داشتن اطلاعات برای چند ثانیه. اینها روی هم برآوردی از توانایی کلی استدلال به دست میدهند.
چه چیزی را نمیسنجد
IQ خلاقیت، هوش هیجانی، پشتکار، دانستهها یا ارزش یک انسان را نمیسنجد. بهتنهایی هم موفقیت را پیشبینی نمیکند: انگیزه، محیط و سلامت به همان اندازه یا بیشتر اهمیت دارند.
نتیجه یک روز مشخص به خستگی، اضطراب و میزان آشنایی با این نوع سؤالها هم بستگی دارد.
آیا میتوان آن را بهتر کرد؟
توانایی استدلال در بزرگسالی نسبتاً پایدار است. چیزی که با تمرین بهتر میشود، تسلط بر هر نوع سؤال است: کسی که دنبالهها یا ماتریسها را تمرین میکند، آنها را سریعتر و با خطای کمتر حل میکند. به همین دلیل ممکن است نتیجه با تکرار یک آزمون کمی بالا برود، بیآنکه توانایی پایه تغییر کرده باشد.
چطور IQ خود را بدانید
ارزیابی رسمی را یک روانشناس با آزمونهای هنجاریابیشده و بهصورت حضوری انجام میدهد. یک آزمون آنلاین مانند آزمون MaxterIQ برآوردی تقریبی میدهد: برای اینکه بدانید کجا ایستادهاید و برای تمرین مفید است، نه بهعنوان تشخیص.